Templates by BIGtheme NET

İpliğin kumaşa dönüşme hikayesi

İnsanlar kendilerini bildikleri, sakınma-saklanma duyguları gelişmeye başladığı andan beri bir şekilde örtünürler.

İlk zamanlarda bunu yapraklar, hayvan derileri ile yapan insanlar zamanla ipliği, dokuma yöntemini keşfedince örtünmenin yerini yapraklar, deriler yerine kumaş almış ve çağlar boyu gelişerek bu günkü özelliğini kazanmıştır. Sadece örtünmek ihtiyacıyla ortaya çıkan kumaş zamanla örtme eyleminin anlam kazandığı yer durumda kullanılarak bir yandan da ev tekstilini oluşturmaya bağlamıştır. Bu makalemizde kumaşın hammaddelerine, ipliğin yapılışına, dokuma sürecine ve hemen ardından da elde edilen kumaşın boyanma evresine değineceğiz. Böylelikle günün her anı kullandığımız kumaş hakkında daha çok fikrimiz olacak…

Kumaşın hammaddeleri

Kumaşın başlıca ham maddeleri keten, yün, pamuk, ipek, polyester, akrilik ve benzeridir. Bu hammaddelerden elde edilen ipliklerin birbirlerine dik ve paralel olarak birbirlerinin içinden geçmesi ile de kumaş ortaya çıkar. Bu hammaddeler arasına zamanla -tekstil sektörü geliştikçe- birçok bitki ve yapay madde daha eklenmiş yeni iplik çeşitleri üretilmiştir. Her yeni iplik türü de aynı zamanda yeni bir kumaş türü demektir.

İpliğin yapılışı

Genellikle hayvansal ve bitkisel ham maddeler başta olmak üzere hammaddenin elde edilişinden sonra eğirme yöntemi ile iplik imal edilir. Hammaddenin cinsine göre değişen bu eğirme yöntemi ilk zamanlarda tamamen elle yapılan bir işlemken şimdilerde devasa sanayi tipi makineler ile oldukça hızlı bir şekilde yapılıyor. Elle eğirme yöntemi ise hala kırsalda kullanılan özel bir yöntem olarak hayatta kalmaya çalışıyor.

Eğirme yöntemlerine hammaddeler üzerinden değinmek gerekirse;

Yün / Pamuk eğirme

Yün eğirme işlemine öncelikle ayırma ile başlanır. Kendi içinde kalite kalite ayrılan yün yıkama ve kurutma işleminden sonra hallaçlanarak kabartılmaya, bu arada çerçöpten arıtılmaya alınır. Ardından taraklama ile liflerin aynı yöne doğru gruplandırılması sağlanır ve tarama işlemine geçilerek kısa yünler uzun yünlerden ayrılır. Tarama işlemi ile hemen hemen aynı boyda gruplanan yünler çekme işlemine alınarak gerekli olan su akışında çekilerek uzaması sağlanır. Ardında dinlenmeye bırakılan yün fitil işlemine alınarak kalın bir ip haline getirilir ve hemen ardından başlayan eğirme işlemi ile ihtiyaç duyulan inceliğe gelene kadar çekilir ve bükülür.

Keten eğirme

Taranan keten lifleri şeritler haline getirilerek gerdirilir ve katlanarak kalın bir keten elde edilir. Şeritler halinde kesilen keten ön eğirme işlemi ile çekilerek iplik haline getirilir. Elde edilen bu kalın ve saçaklı keten ipi daha ince ve dokunabilir bir hale getirilmesi için iki ayrı işlemden geçirilir.

İlk işlem elde edilen ketenin kuru bir şekilde eğrilerek inceltilmesidir. Bu şekilde daha ince keten ipler elde edilir. İkinci işlem ise kalın keten ipin bitkisel zamklar ile kaynatılması soncu incelmesiyle elde edilir.

İpek eğirme

Üç farklı çeşidi bulunan ipek eğirme yönteminin ilki daha sık olarak kullanılan çıkrık yöntemidir. Bu yöntemde ipek kozadan çekilerek bobinlere sarılır. Şap yönteminde ise ilk yöntem sırasında kırılan ve artığa çıkan lif parçalarının bir araya getirilip eğrilmesi ile oluşur. Son yöntem olan buret ise şap yönteminden de arta kalan lif parçalarının eğrilmesiyle oluşur. Kısacası ipek çok zahmetli olara kelde edildiği için hiçbir artık bırakmadan tüm liflerden yararlanılması için bu işlemler üretilmiştir.

Not: Kimyasallar ile elde edilen kumaşlarda eğirme yöntemi çok farklı olduğu için yazımızda özellikle doğal olanları anlatmak istedik.

Dokuma süreci

Elde edilen tüm iplik çeşitleri birçok dokuma işlemi sonrasında farklı kumaş türleri olarak karşımıza çıkar. Ama temel olan dokuma yöntemi tektir ve bu yöntem üzerine farklılıklar eklenilerek kumaşlar farklılaştırılır. Çoğu zaman dokuma sonrası işleme alınan kumaşlar kendinden farklı bir dokuya sahipmiş gibi işlenirler.

Temel dokuma yöntemi: Atkı ipliğinin çözgü ipliğini bir alttan ve bir üstten geçmesi sonucu ortaya çıkan kumaşa dokuma denir. Bu yöntem tüm iplikler için %90 aynıdır. Sadece polyester ve benzeri olan kimyasal kumaşlar dokuma harici çekme yöntemleri ile de kumaşa çevrilirler.

Ve son dokunuş: boyama

Boyama işlemi her ne kadar dokuma sonrasında gerçekleştirilse de bazı durumlarda ipliğin kendi rengi olması gerektiği için daha ham maddeyken lifler de boyanır. Çektirme ve emdirme olarak iki ayrı yöntemle yapılan boyama işlemi kendi içinde de farklı yöntemlere ayrılmaktadır.

Çektirme yöntemi ile boyama

Bu yöntem kumaşın, boyar maddeler ve kimyasal maddelerin ile banyo yaptırılması yani boyaya yatırılması ile gerçekleştirilir. Kumaş boyayı çeker ve istenilen renge gelince işlem sonlandırılıp rengin kalıcı olması için işleme alınır.

Emdirme yöntemi ile boyama

Çektirme yönteminden daha hızlı bir yöntem olan emdirme yönteminde kumaş açık en halinde boyar maddeler ile buluştuktan hemen sonra sıkı merdaneler arasından geçirilerek boyanın kumaşa tutunması sağlanır. Kumaşın yaş olarak işleme girmesi süreci hızlandırır.

“Peki, neden iki farklı yöntem kullanılıyor?” sorusuna ise şu cevabı verebiliriz: Bu yöntemler kullanılan ipliklerin boyar maddeleri emmesi ile doğru orantılıdır. Pamuk hızla emerken yün daha geç emer. Yani yün çektirme, pamuk ise emdirme yöntemi ile boyanırsa yıpranmadan renklenmiş olur…

Hayat paylaşınca güzelShare on Facebook0Tweet about this on TwitterPin on Pinterest0Share on Google+0Print this pageEmail this to someone

Hakkında Behtiye Kaya Kayıhan

1996 yılından bu yana gazetecilik yapıyorum. Son 5 yıldır internet gazeteciliği üzerine yoğunlaştım. Spor editörlüğünden köşe yazarlığına kadar birçok dalını deneyimlediğim mesleğimin yeni yüzü, yani internet gazeteciliğini tüm dallarıyla yaparak sizler için yararlı/eğlenceli yazılar yazmaya çalışıyorum.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

ăn dặm kiểu NhậtResponsive WordPress Themenhà cấp 4 nông thônthời trang trẻ emgiày cao gótshop giày nữdownload wordpress pluginsmẫu biệt thự đẹpepichouseáo sơ mi nữhouse beautiful